Üstüme vazife değil belki ama bu yazıyı yazmaya kalkıştım çünkü Instagram bloggerlarının abartıları, TikTok fenomenlerinin hurafeleri ve pazarlamacıların göz boyayıcı cümleleri yüzünden insanların parfüm konusunda ne kadar yanlış yönlendirildiğini gördüm. “Birilerinin bu işe el atmasının vakti geldi de geçiyor” dedim.
Baştan söyleyeyim, burada kolonya(EDC) nedir, EDT nedir, EDP nedir gibi teknik derslere girmeyeceğim. Asıl amacım; özellikle erkeklerin, yani bir centilmenin tıpkı gardırobunda olması gereken birkaç temel kıyafet gibi sahip olması gereken parfüm çeşitlerini anlatmak. Çünkü koku, kişinin karakterini yansıtan en görünmez ama en kalıcı aksesuardır. Ve evet, bu yazı “kadınları etkilemek için şu parfümü kullan” rehberi değil. Bir centilmen her zaman kendisi için doğru kokmalı, bir kadın için değil. Parfüm, başkasına yaranmak için değil, kendine olan özsaygının bir göstergesidir. Kadınlar da tabiki faydalanabilir bu yazıdan ancak direkt kadınlara hitap eden bir yazı değil çünkü doğru empati yapamam ve yaşamadığım bir hayata/bedene dair yorum yapmam haddime olmaz.
Bu yazıda parfüm markası vs de söylemeyeceğim çünkü kimsenin reklamını yapmak istemiyorum, kimseyi kendi zevkime göre bir şeye yönlendirmek istemiyorum ve herkesin bütçesi farklı olduğu için yönlendirme yapmamı doğru bulmuyorum.
Deodorant Meselesi
Öncelikle şunu netleştirelim: deodorant, tişörtün üzerine sıkmak için değildir. Amaç, koltuk altındaki ter bezlerinde oluşan nem sonrası vücut bakterilerimizin ürettiği kokuyu gün içinde bastırmak. Araştırmalar gösteriyor ki düzenli duş almak, temiz giysi giymek ve alüminyum oranı düşük veya alüminyumsuz deodorant kullanmak sağlığın yanında sosyal ilişkiler için de kritik (Callewaert et al., 2020, Ghent University). Günlük hijyen zaten “mağarada yaşamıyoruz” kısmına giriyor, o yüzden detaya girmiyorum.
Parfümleri Sınıflandırma
Temelde kullandığın kokuları/parfümleri (canın ne demek istiyorsa onu de) sınıflandırman lazım. Burada marka önemli değil, kalıcılık da önemli değil çünkü koku notasına göre en yoğun esanslı “le parfüm” ya da “elixir” bile alsan 3-4 saat sonra kaybolabilir. Önemli olan güvenilir, yasal yollardan satılan (yani kaçak ya da sahte olmayan), sağlığa zararı olmayan ve kıyafetlerinde iz yapmayacak parfüm kullanmak. İster EDT kullan ister EDP gün içinde zaten tazelemen gerektiği için koku ve zevk tercihine göre istediğini alabilirsin.
Parfüm seçimini “tek şişe – her yerde” kafasıyla yapma. Çünkü her ortamın kokusal ihtiyacı farklıdır.
1. Gündelik / İmza Parfüm
İşe ya da okula giderken kullanacağın, seni sıkmayacak ve çevrendekilerin hafızasında “senin kokun” olarak kalacak parfümdür. En çok bunu kullanacaksın, dolayısıyla en masraflı olanın da bu olması mantıklı.
2. Hafta Sonu Parfümü
Gezmelere, spora, sahile veya arkadaş buluşmalarına giderken. Burada daha enerjik, dinamik, hatta biraz dikkat çekici kokular kullanabilirsin. Bunun yeri tamamen ayrı o yüzden bunu da zevkine göre bir şey alman lazım, bu kokuda biraz ekşınlı koku notalarına çıkabilirsin. Biraz dikkat çekmekten zarar gelmez.
3. Gece / Night Parfümü
Konsere, eğlenceye, davete çıktığında kullanacağın daha yoğun ve fark edilir kokudur. Kalabalık ortamlarda farklı kokular birbirine karışır; bilimsel olarak da sigara ve alkol ortamda koku alma eşiğini düşürür (Dalton, 2021, Monell Chemical Senses Center). O yüzden biraz daha baskın bir koku seçmek mantıklıdır. Mümkünse ilk iki parfümden bir tık ağır bir parfüm olabilir. İmkanın varsa yaz ve kış akşamı için ayrı seçim yapabilirsin. Ancak anlattığım tarife uyan bir kokuyu çok beğendiysen yaz akşamında da kış akşamında da kullanabilirsin.
4. Yaz Akşamüstü Parfümü
Deniz sonrası, yemek buluşması veya iş çıkışı için daha meyvemsi, fresh ve ferah notalar. Yani yazı hatırlatan, enerji veren bir koku. Bunu yazın akşam üstüleri genelde sıkman lazım. Yani yaz parfümü dediğim yaz akşam üstü parfümü. İşten çıkmışsındır bir yere gidiyorsundur yemeğe, buluşmaya, içmeye ya da denizden çıktın sahile geçtin falan burada da kullanabileceğin bir parfüm olmalı.
Not: Keyfine ve zevkine göre hepsini yaz kış diye ayırabilirsin, ancak bence buna çok gerek yok. Çok fazla parfüm değiştirmek, insanların hafızasında senin kokunu silikleştirir. Koku hafızası insan beyninde duygularla direkt bağlantılıdır (Herz & Engen, 2020, Brown University). Yani bir imza parfüme sahip olman kişiliğini daha kalıcı kılar.
Parfüm Kullanımında Çokomelli (Çok Önemli) Noktalar
Şimdi sınıflandırmanın mantığını anladıysan işin bir de tavsiye ve dikkat etmen hususlar kısımına geliyorum, burası çokomelli çünkü parfümleri sınıflandırdık, şimdi ne alıcaksın? Neye göre alıcaksın? Nasıl saklayacaksın? Nasıl kullanacaksın? Bunu da sana öğretmem lazım.
• Saklama: Buzluğa sakın koyma. Buzdolabına koymak kalıcılığı artırmaz, sadece bozulmayı geciktirir. En ideali karanlık ve serin bir yerde tutmak. (Örneğin: Ben her zaman çekmeden tutuyorum parfümlerimi, görgüsüz gibi masana ya da rafa dizme parfümlerini sakın)
• Sahtelerden uzak dur: Kaçak ya da sahte ürünler cilde zarar verir, alerji yapabilir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 2021) sahte kozmetiklerin ciddi sağlık riskleri taşıdığını söylüyor.
• Deodorant Seçimi: Alüminyum oranı düşük ürünler tercih et, uzun vadede sağlığın için daha iyi.
• Uydurma Taktiklere Kanma: Vazelini eritip parfümle karıştırma, parfümü suyla seyreltme gibi hurafelerden uzak dur.
• Doğru Kullanım: Parfümü uzaktan sık; alkol ve esansın doğru yayılması için 15–20 cm mesafe idealdir. Sebebi de içindeki esans ile alkol sıktığında ayrışıp esansın üstüne yapışması alkolün de uçması için gerekli mesafeyi bırakabilmen gerekiyor. Tenine sıkıyorsan boyun ve bilek, kıyafete sıkıyorsan omuz ve ense arkasını tercih et.
• Karıştırma: Üst üste farklı parfümler sıkma, karmaşık ve rahatsız edici olabilir.
• Kıyafet: Güzel kokucam diye çamaşırları yumuşatıcıya boğma kumaşların formunu bozar çabuk yıpratırsın ve astıma da davetiye çıkarırsın. Kokular çorba olur.
• Herkesle Aynı Kokma: En çok satılan parfümlerden uzak dur; çünkü herkes gibi kokmak yerine kendine ait bir imza bırakman daha değerlidir. En çok satılan parfümler her zaman en uzak durman gereken parfümlerdir.
• Kadınlardan Tavsiye Alma: Kadınlar parfümleri kendi ten kimyasına göre değerlendirir, senin teninde bambaşka durabilir. Ayrıca eski sevgilisinin parfümlerini ya da sana çok yakışan parfümleri de sana aldırmayabilir.
• Yargılara Kulak Asma: “Ayy Dior mu kullanıyorsun”, “Ayy Eros mu bu?” diyenlere takılma. Parfüm kişisel bir seçimdir.
Sonuç
Parfüm meselesi, bir centilmen için dış görünüş kadar karakter meselesidir. İyi kokmak, doğru yerde doğru parfümü kullanmak, kendine saygının en görünmez ama en etkili göstergesidir. Bunun için on binlerce lira vermene gerek yok. Yeter ki sahte üründen uzak dur, doğru kokuyu doğru yerde kullan ve kendine imzan olacak kokular seç.
Hadi bu da benden size bir “amme hizmeti” olsun. Başka bir gün de kol saatlerinden bahsedeceğim çünkü centilmenlik yolunda o konu da en az parfüm kadar çokomelli.
Kültürlenmek istiyorsanız diye aşağıdaki kaynakçayı bırakıyorum.
Not: Kendi parfümlerimi asla sizinle paylaşmam 🙂 Ne kullandığımı sormayın.
Kaynakça
• Callewaert, C., Hutapea, P., & Van de Wiele, T. (2020). Deodorants and Antiperspirants: Their Impact on Skin Microbiome and Human Health. International Journal of Cosmetic Science, 42(5), 448–456. Ghent University.
• Dalton, P. (2021). Effects of Alcohol and Smoking on Olfactory Perception in Social Environments. Chemical Senses, 46(7), 551–562. Monell Chemical Senses Center.
• Herz, R. S., & Engen, T. (2020). Odor Memory: Review and Analysis. Chemical Senses, 45(4), 263–274. Brown University.
• Munk, S. et al. (2022). The Cultural Significance of Perfume Use in Modern Society. Journal of Consumer Culture, 22(3), 450–468. Copenhagen Business School.
• Stamelou, M. et al. (2021). Fragrance Chemicals and Human Health: A Toxicological Review. Environmental Research, 199, 111356. University of Athens.
• WHO. (2021). Risks of Counterfeit Cosmetic Products. World Health Organization Report.
• Burr, C. (2018). The Perfect Scent: A Year Inside the Perfume Industry in Paris and New York. Henry Holt and Co.
• Turin, L., & Sanchez, T. (2018). Perfumes: The Guide. Profile Books.