Vakıflara bağlı iktisadi işletmelerde sıklıkla karşılaşılan en büyük hukuki engellerden biri, iktisadi işletmelerin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunmamasıdır. Nitekim Türkiye Noterler Birliği uygulamaları gereğince tüzel kişiliği haiz olmayan iktisadi işletmeler adına araç tescili yapılamamakta, taşıtlar mecburen bağlı olunan Vakıf (üst tüzel kişilik) adına tescil edilmektedir.
Peki, faturası iktisadi işletmeye kesilen ancak Noter tescili Vakıf adına yapılan araçların amortismanı, ÖTV’si, günlük kullanım giderleri ve KDV’si nasıl vergilendirilecek?
İstanbul Defterdarlığı tarafından verilen 18.12.2025 tarihli ve 62030549-120[40-2024]-168276 sayılı özelge, bu operasyonel kilitlenmeye dair mali idarenin bakış açısını net bir şekilde ortaya koyuyor.
🏛️ Mevzuat Referansları ve Hukuki Arka Plan
Konunun analizi, vergi mevzuatımızın üç temel sacayağı üzerinden yürütülmektedir:
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) Madde 313:
Bir iktisadi kıymete amortisman ayrılabilmesinin temel şartı, o iktisadi kıymetin işletmenin aktifine kayıtlı olması ve amortisman değerleme hadlerinin (2025 yılı için 9.900 TL) üzerinde bulunmasıdır. - 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Madde 6 & 8 ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Madde 40:
- GVK md. 40/1: Genel ticari giderlerin indirimi.
- GVK md. 40/5: İşletmeye dahil veya kiralanan binek otomobil giderlerinin en fazla %70’inin indirim konusu yapılabilmesi.
- GVK md. 40/7: VUK hükümlerine göre ayrılan amortismanların gider yazılması.
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) Madde 29 & 30:
- KDVK md. 30/b: İşletmeye ait olmayan veya faaliyet amacı dışında alınan binek otomobillerin alış KDV’sinin indirilamaması.
- KDVK md. 30/d: Gelir ve Kurumlar Vergisi açısından Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) sayılan harcamaların KDV’sinin indirim konusu yapılamaması.
🔄 Önceki Algı / Uygulamadaki Yanılgı vs. Gerçekte Nasıl Olmalı?
- Eski Yaklaşım / Yaygın Yanılgı:
Faturası iktisadi işletme adına düzenlenen, parası işletme kasasından/bankasından ödenen ve fiilen okul/işletme faaliyetinde kullanılan araçların; sırf mevzuat engeli nedeniyle Noterde Vakıf adına tescil edilmesi durumunda dahi “ekonomik yaklaşım” ilkesiyle aktife alınabileceği ve amortisman dahi ayrılabileceği düşünülüyordu. - Mali İdarenin Netleştirdiği Katı Yaklaşım (Özelge Durumu):
Gelir İdaresi, tescil şartını şekli açıdan katı bir şekilde yorumlamıştır. Mülkiyet (tescil) Vakıfta ise, araç iktisadi işletmenin aktifine girmiş sayılamaz.
💡 Bu Durumun İktisadi İşletmeler Açısından Pratik ve Finansal Etkileri
- Araç Alış Bedeli, ÖTV ve Amortisman Kaybı ❌
- Araç Vakıf adına tescil edildiği için iktisadi işletme tarafından aktifleşitirilemez ve amortisman ayrılamaz.
- Aracın satın alma bedeli veya satın almada ödenen ÖTV ve benzeri vergiler iktisadi işletmede doğrudan gider yazılamaz.
- Araç alım faturasındaki KDV indirim konusu yapılamaz.
- İşletme Giderleri (Akaryakıt, Bakım, Sigorta vb.) Kısmen Mümkün ✅
- Taşıtların bizzat iktisadi işletmenin faaliyetlerinde kullanıldığının ispatlanması şartıyla; akaryakıt, tamir-bakım, sigorta, otopark gibi kullanım giderleri iktisadi işletme kazancından düşülebilir.
- Ancak unutulmamalıdır ki, binek otomobiller için GVK 40/5 gereği bu giderlerin en fazla %70’i indirim konusu yapılabilir.
- Gider KDV’sinin İndirim Mekanizması ⚖️
- İktisadi işletmede kullanımı kabul edilen akaryakıt, bakım vb. giderlerin gider olarak kabul edilen %70’lik kısmına isabet eden KDV’si 1 No’lu KDV Beyannamesinde indirim konusu yapılabilir.
- KKEG niteliğindeki kalan %30’luk kısmın KDV’si ise KDVK 30/d uyarınca indirim konusu yapılamaz.
📌 Özetle: Tüzel kişiliği olmayan iktisadi işletmeler adına araç tescil edilememesi, araç alım maliyetinin (ÖTV, Amortisman, Alış KDV’si) verimini tamamen yok etmektedir. Şirketleşme veya kiralama alternatifleri değerlendirilmeden Vakıf üzerinden araç alımı yapılması, ciddi vergi kayıplarına yol açmaktadır.
📚 Kaynakça / Referanslar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu: Madde 313
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu: Madde 6, Madde 8
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu: Madde 38, Madde 40 (1, 5 ve 7 numaralı bentler)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu: Madde 1/1, Madde 29/1-a, Madde 30/b, Madde 30/d
- KDV Genel Uygulama Tebliği: Bölüm (III/C-1) ve Bölüm (III/C-2.1)
- İstanbul Defterdarlığı Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü: 18.12.2025 tarihli ve E-62030549-120[40-2024]-168276 sayılı Özelge: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/38804