Kurumlar ile bankalar arasında imzalanan maaş promosyon protokollerinde, uzun süreli sözleşme dönemleri boyunca promosyon tutarlarının memur maaş katsayısı zam oranına veya enflasyona endekslenmesi son derece yaygın bir uygulamadır.
Peki, sözleşme imzalanırken o günkü tutar üzerinden Damga Vergisi ödendikten sonra; yıllar içinde maaş katsayılarının artması sebebiyle banka tarafından personele ödenen artışlı yeni promosyon tutarları için tekrardan ek bir damga vergisi ödenmesi gerekir mi?
Samsun Defterdarlığı tarafından verilen 10.07.2025 tarihli ve E-13649056-155[2025-ÖZE-9]-87585 sayılı özelge, kamu kurumları, özel şirketler ve bankalar arasındaki bu hassas konuya Damga Vergisi Kanunu’nun temel prensipleri çerçevesinde net bir nokta koymaktadır.
🏛️ Mevzuat Referansları ve Hukuki Arka Plan
Damga vergisinde “kâğıdın mahiyeti” ve “değişiklik” hallerine ilişkin yasal çerçeve şu maddelere dayanmaktadır:
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (DVK) Madde 1, 3 & 4:
Damga vergisinin konusunun “yazılıp imzalanan kâğıtlar” olduğunu; verginin tayininde kâğıdın mahiyetine ve içerdiği hüküm ile manaya bakılacağını belirtir. - 488 sayılı DVK Madde 2:
Vergiye tabi kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına veya değiştirilmesine ilişkin kâğıt, mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğunu hükme bağlar. - 488 sayılı DVK Madde 10 & 14/2:
- Belli Para: Kâğıdın ihtiva ettiği veya yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade eder.
- Sözleşme Değişikliği: Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde, yalnızca artan miktar üzerinden aynı nispette vergi alınacağını düzenler.
- 488 sayılı DVK Ek (1) Sayılı Tablo / I-A/1:
Belli parayı ihtiva eden mukavelenameler nispi damga vergisine (2026 yılı güncel oranıyla binde 9,48) tabidir.
🔄 Önceki Uygulama / Yaygın Yanılgı vs. Özelge Sonrası Netleşen Tablo
- Vergi Daireleri / Kurumlar Tarafından Düşülen Yanılgı:
Aylık veya yıllık promosyon ödemeleri katsayı artışıyla yükseldikçe (örneğin 3 yıllık projeksiyonda ödenen toplam tutar katlandıkça), vergi daireleri veya idareler “sözleşmenin Parasal Değeri Artmıştır” diyerek bankalardan/kurumlardan zaman içinde oluşan tutar artış farkı üzerinden ek damga vergisi talep edebiliyordu. - Damga Vergisinin “Şekilcilik” İlkesine Dayalı Doğru Yaklaşım (Özelge Durumu):
Gelir İdaresi, Damga Vergisi’nin bir “işlem veya kazanç vergisi” değil, “kâğıt vergisi” olduğu altını çizmiştir. Sözleşme ilk imzalandığı tarihte içeriğindeki veya eklerindeki rakamlarla tespit edilebilen belli para üzerinden damga vergisi ödenmiştir. Sonradan maaş katsayısı artışı gibi dışsal bir endekse bağlı olarak fiilen ödenen tutarın artması, yeni bir ek kâğıt düzenlenmediği sürece kendiliğinden yeni bir damga vergisi borcu doğurmaz.
💡 Bu Durumun Kurumlar, Şirketler ve Bankalar Açısından Etkileri
- İmza Anındaki Tutardan Tek Seferlik Vergilendirme ✅
Protokol imzalandığı tarihte ödenmesi öngörülen tutar üzerinden damga vergisi hesaplanıp öndendikten sonra; katsayı artışları sebebiyle promosyon tutarının zamanla yükselmesi tek başına ek vergi yükü doğurmaz. - Vergi Doğuran Kritik Eşik: “Ek Protokol, Zeyilname veya Şerh” 📝
Eğer taraflar (Kurum ile Banka), katsayı artışıyla yükselen yeni tutarı resmiyete dökmek adına “Ek Sözleşme”, “Zeyilname”, “Ek Protokol” imzalar veya mevcut kâğıdın üzerine bu tutar artışına ilişkin yazılı bir şerh koyarlarsa; işte o zaman bu ek kâğıt/şerh üzerinden sadece artan tutara isabet eden kısım için binde 9,48 oranında damga vergisi ödenmesi gerekir. - Gereksiz Vergi Ödemelerinin Önüne Geçilmesi 💵
Sözleşme metninde “promosyonlar her yıl katsayı oranında artırılır” maddesi varsa ve bu artışlar için her yıl yeniden bir protokol imzalanmıyorsa, bankaların veya kurumların her katsayı artış döneminde vergi dairesine ek damga vergisi ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır.
📌 Özetle: Damga vergisini doğuran olay fiilen ödenen paranın artması değil, o artışı tevsik eden yeni bir kâğıdın (ek sözleşme/şerh) düzenlenip imzalanmasıdır. Sözleşmede katsayı artış kuralı yer alsa bile, zaman içindeki tutar yükselmeleri için ek bir kâğıt imzalanmıyorsa yeni bir damga vergisi ödenmesi gerekmez.
📚 Kaynakça / Referanslar
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu: Madde 1, Madde 2, Madde 3, Madde 4, Madde 10, Madde 14 ve Ek (1) Sayılı Tablo (I-A/1)
- Samsun Defterdarlığı Gelir Kanunları Grup Müdürlüğü: 10.07.2025 tarihli ve E-13649056-155[2025-ÖZE-9]-87585 sayılı Özelge: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/438/ozelge/38797