Belediyelerin bünyesinde sosyal tesis, restoran, otopark veya kreş gibi ticari faaliyetleri yürütmek amacıyla kurulan bütçe içi işletmeler, iktisadi kamu kuruluşu sıfatıyla kurumlar vergisi mükellefidir. Bu işletmelerin en yaygın operasyonel yöntemlerinden biri ise ihtiyaç duyulan aşçı, garson veya temizlik personeli gibi işgücünü, doğrudan belediyenin kendi iştiraki olan şirketlerden hizmet alımı yöntemiyle temin etmesidir.
Peki, tüzel kişiliği bulunmayan belediye iktisadi işletmesinin, belediye şirketine hizmet alım faturası karşılığında ödediği bu personel bedelleri kurumlar vergisi matrahından gider olarak indirilebilir mi?
İstanbul Defterdarlığı tarafından verilen 31.12.2025 tarihli ve 62030549-125[6-2024]-1742807 sayılı özelge, kamu iştirakleri ile bağlı işletmeler arasındaki bu işgücü temininde gider kabul şartlarını ve örtülü kazanç sınırlarını net bir şekilde çiziyor.
🏛️ Mevzuat Referansları ve Hukuki Arka Plan
Konunun mali boyutu, Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi kanunlarının kesişim noktasında yer alan şu düzenlemelere dayanmaktadır:
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK):
- Madde 1 & 2/3: Belediyelere ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ticari, sınai ve zirai işletmeleri İktisadi Kamu Kuruluşu sayarak kurumlar vergisi mükellefi kılar.
- Madde 6: Safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
- Madde 13: Kurumların ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedeller üzerinden mal/hizmet alım-satımı yapması halinde kazancın Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Olarak Dağıtılmış sayılacağını hükme bağlar.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) Madde 40/1:
Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılabileceğini düzenler. - 1 Seri No’lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ:
Belediye, belediye şirketi ve iktisadi işletme arasındaki mülkiyet ve yönetim bağları nedeniyle bu yapıları ilişkili kişi kapsamında değerlendirir.
🔄 Uygulamadaki Yanılgı: Önce Nasıl Düşünülüyordu, Gerçekte Nasıl Olmalı?
- İç İlişki ve Tüzel Kişilik Yanılgısı (Hatalı Yaklaşım):
İktisadi işletmenin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunmaması ve hizmet alınan şirketin de aynı belediyeye ait bir iştirak olması sebebiyle; “zaten para kamu/belediye bünyesinde kalıyor, personel doğrudan iktisadi işletmenin bordrosunda değil” düşüncesiyle bu faturaların gider yazılmasında tereddüt yaşanabiliyor veya faturalaşma göz ardı edilebiliyordu. - Giderin Mumsallığı ve İlliyet Bağı (Doğru Yaklaşım):
Gelir İdaresi, ticari faaliyeti yürüten iktisadi işletmeyi bağımsız bir vergi mükellefi olarak ele alıyor. Sosyal tesis veya ticari alanın işletilmesi için aşçı, garson, temizlik personeli gibi işgücünün bulunması faaliyetin idamesi için mecburi olduğundan, dışarıdan (belediye şirketinden) alınan bu hizmet doğrudan bir genel gider niteliğindedir.
💡 Bu Durumun Belediye İşletmeleri ve Şirketleri Açısından Etkileri
- Kurum Kazancından İndirim İmkanı ✅
İktisadi işletme tarafından işletilen tesislerde çalışan personelin bedeli, belediye şirketi tarafından düzenlenen fatura karşılığında ve iktisadi işletmenin kendi kaynaklarından ödenmesi kaydıyla, kurumlar vergisi matrahından genel gider (GVK md. 40/1) olarak indirilebilir. - Belgelendirme ve İlliyet Bağı Zorunluluğu 📄
Yapılan giderin kabul edilebilmesi için;- İşletmenin faaliyet konusuyla doğrudan ilgili olması (illiyet bağı),
- Fatura ve benzeri yasal vesikalarla tevsik edilmesi,
- Bedelin iktisadi işletme hesaplarından fiilen veya hesaben karşılanması şarttır.
- Transfer Fiyatlandırması ve Emsallere Uygunluk Riski ⚖️
Belediye şirketi ile belediye iktisadi işletmesi KVK md. 13 kapsamında ilişkili kişidir. Bu nedenle belediye şirketinin iktisadi işletmeye kestiği personel hizmet alım faturasındaki bedelin, piyasadaki emsal hizmet bedellerine uygun olması gerekir. Fatura bedelinin fahiş şekilde yüksek tutularak kârın aktarılması veya eksik faturalandırılması durumunda transfer fiyatlandırması incelemeleri riski doğacaktır.
📌 Özetle: Belediye iktisadi işletmelerinin kendi iştirak şirketlerinden aldığı personel hizmetleri, ticari kazancın elde edilmesi için zorunlu bir giderdir. Hizmet alım faturasına bağlanan ve emsallere uygun bedelle işletme bütçesinden ödenen personel giderlerinin kurum kazancından düşülmesi yasal bir haktır.
📚 Kaynakça / Referanslar
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu: Madde 1, Madde 2/3, Madde 6, Madde 13
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu: Madde 38, Madde 40/1
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu: Mükellef ödevleri ve kayıtların tevsiki hükümleri
- 1 Seri No’lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ: Bölüm 3.1.2
- İstanbul Defterdarlığı Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü: 31.12.2025 tarihli ve E-62030549-125[6-2024]-1742807 sayılı Özelge: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/38806